Rễ cây trên mặt đứng sống trong một lớp vật liệu mỏng hơn nhiều so với đất vườn. Lớp này phải giữ ẩm cho cây giữa các lần tưới, nhưng cũng phải nhả nước nhanh để rễ có không khí. Quyết định chính của giá thể trồng tường cây là cân bằng trọng lượng, độ thoáng và khả năng giữ ẩm, vì mọi lỗi nằm ở rễ sẽ hiện lên lá sau đó.
Giá thể nhẹ đi cùng hệ tường cây (green wall system)
Giá thể nhẹ giúp giảm tải cho khung và tường nền. Khi cộng thêm nước, cây và module, trọng lượng tăng hơn cảm giác lúc cầm một nắm giá thể khô. Với mảng cao trong nhà, phần tải này ảnh hưởng điểm neo và độ an toàn khi bảo trì.
Hệ tường cây (green wall system) cần được chọn theo loại giá thể. Hệ sâu, hệ nông, khay rời hay túi vải đều giữ ẩm khác nhau.
Thoát nước tường cây và tưới nhỏ giọt (drip irrigation)
Thoát nước tường cây không phải làm cho giá thể khô thật nhanh. Rễ cần ẩm, nhưng không cần bị ngâm. Nếu nước giữ quá lâu, phần chân mảng dễ ẩm và rễ thiếu không khí. Nếu thoát quá nhanh, cây trên cao khô giữa hai lần tưới.
Hệ tưới nhỏ giọt (drip irrigation) phải đi cùng giá thể. Lưu lượng đầu nhỏ giọt, thời gian tưới và khả năng giữ nước của vật liệu cần khớp nhau.
Xơ dừa trồng cây và chọn cây phù hợp (green wall plants)
Xơ dừa trồng cây xuất hiện nhiều vì nhẹ và giữ ẩm tốt. Nhưng xơ dừa cần được xử lý, phối trộn và kiểm soát độ mịn. Vật liệu quá vụn dễ bí; vật liệu quá thô lại khó giữ nước cho rễ non.
Các loại cây tường cây (green wall plants) phản ứng khác nhau với cùng một giá thể. Cây lá mỏng cần ẩm đều hơn, cây chịu nắng cần thoát nhanh hơn để tránh úng sau các cơn mưa.
Giữ ẩm cho cây ảnh hưởng bảo trì sau bàn giao (green wall installation)
Giữ ẩm cho cây đúng mức giúp giảm số cây phải thay. Khi giá thể bị nén, mục hoặc giữ mùi, đội chăm cần thay từng cụm chứ không chỉ tăng nước. Mùi ẩm ở chân tường là dấu hiệu cần kiểm tra máng và vật liệu sau lớp lá.
Quy trình lắp đặt tường cây (green wall installation) nên có bước thử nước với giá thể thật. Chỉ nhìn khung và đầu tưới chưa đủ để biết mảng cây vận hành ra sao.
Vì sao không dùng đất trộn thông thường
Kinh nghiệm thi công living wall của Tường Cây SG cho thấy đất tự nhiên giữ nước nhiều, nặng khi bão hòa và không phù hợp cho mảng đứng. Thực tế vận hành cũng cho thấy loài cây, loại giá thể và chế độ tưới ảnh hưởng đến hiệu suất của cả mảng — nghĩa là giá thể không thể chốt riêng, phải chốt cùng lúc với cây và cách tưới. Đây là lý do một công thức giá thể chép từ vườn nhà thường thất bại trên mặt đứng.
Bảng kiểm giá thể trước khi chọn hệ
| Nhẹ khi ướt | Tính tải ở trạng thái ngậm nước, không nhìn cảm giác lúc khô. |
|---|---|
| Thoáng rễ | Rễ cần khí; giá thể nén chặt làm cây yếu dù vẫn tưới đủ. |
| Giữ ẩm vừa | Giữ nước giữa hai chu kỳ tưới nhưng không để chân mảng úng. |
| Không giữ mùi | Mùi ẩm là dấu hiệu cần kiểm máng, xả và vật liệu sau lớp lá. |
Câu hỏi thường gặp
Có dùng đất thường cho tường cây không?
Không nên dùng đất vườn nặng và bí. Tường cây cần vật liệu nhẹ, thoáng và hợp tưới nhỏ giọt.
Giá thể có cần thay định kỳ không?
Có thể cần thay từng phần khi vật liệu nén, mục hoặc giữ mùi. Lịch thay phụ thuộc nước, cây và vị trí.
Giá thể có mùi là bình thường không?
Mùi nhẹ sau tưới có thể có, nhưng mùi ẩm kéo dài ở chân mảng cần kiểm tra thoát nước và máng thu.
Điều đã được tính trước
Vấn đề vừa bàn: không biết giá thể nào đúng, và sợ chọn sai thì cả mảng úng hoặc khô.
Chúng tôi đã chốt sẵn: giá thể đã được chốt cùng lúc với hệ cây Tropical và nhịp tưới của gói. Bộ ba đó đi cùng nhau, không tách ra để khách chọn từng phần.
Nằm ở gói nào: ba gói decor — Tiêu Chuẩn 2m² 12.500.000đ, Xanh Mát 4m² 28.500.000đ, Bền Vững 4m² 43.500.000đ, cùng hệ cây và cùng cấu hình giá thể.
Chỗ vẫn phải hỏi: nếu bạn muốn một concept cây khác hẳn Tropical thì giá thể và nhịp tưới phải tính lại — đó là ca ngoài khung gói.